NĂNG LỰC CHỈ THỰC SỰ CÓ GIÁ TRỊ KHI GIÚP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Chúng ta thường nói về việc phát triển năng lực.
Năng lực giao tiếp.
Năng lực bán hàng.
Năng lực lãnh đạo.
Năng lực tư duy.
Năng lực giải quyết vấn đề.
Năng lực quản lý tài chính.
Năng lực sử dụng công nghệ.
Nhưng có một câu hỏi quan trọng hơn:
Năng lực đó giúp ích gì cho cuộc sống, công việc và những người xung quanh chúng ta?
Bởi vì việc biết nhiều hơn hay làm được nhiều hơn chưa phải là đích đến cuối cùng.
Một năng lực chỉ thực sự trở nên có ý nghĩa khi chúng ta có thể vận dụng nó để giải quyết một vấn đề, cải thiện một tình huống, giúp người khác tốt hơn hoặc tạo ra một kết quả có giá trị.
Đó cũng là lúc việc học không còn chỉ phục vụ cho sự phát triển của chính mình.
Nó bắt đầu tạo ra giá trị cho khách hàng, đồng nghiệp, tổ chức và cộng đồng.
1. NĂNG LỰC KHÔNG PHẢI LÀ ĐÍCH ĐẾN CUỐI CÙNG
Một người có thể có kiến thức rất tốt về bán hàng.
Có thể trình bày sản phẩm rất rõ.
Có thể nắm vững nhiều kỹ thuật giao tiếp.
Nhưng nếu chưa hiểu được vấn đề thực sự của khách hàng và chưa giúp khách hàng đưa ra một lựa chọn phù hợp, những năng lực đó vẫn chưa tạo ra nhiều giá trị.
Một nhà quản lý có thể biết rất nhiều phương pháp lãnh đạo.
Nhưng điều quan trọng hơn là:
Đội ngũ của họ có rõ mục tiêu hơn không?
Con người có tiến bộ hơn không?
Công việc có được phối hợp hiệu quả hơn không?
Những vấn đề quan trọng có được giải quyết tốt hơn không?
Tương tự, một người có năng lực tài chính cá nhân không chỉ vì họ hiểu nhiều khái niệm về tiền bạc.
Giá trị của năng lực đó thể hiện ở khả năng đưa ra những lựa chọn tài chính tốt hơn, quản lý dòng tiền chủ động hơn và từng bước xây dựng một cuộc sống bình an hơn về tiền bạc.
Vì vậy:
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC KHÔNG PHẢI ĐỂ CÓ THÊM MỘT KỸ NĂNG.
Mà là để chúng ta có khả năng giải quyết những vấn đề ngày càng tốt hơn và tạo ra những kết quả có ích hơn.
2. MỌI GIÁ TRỊ ĐỀU BẮT ĐẦU TỪ MỘT VẤN ĐỀ CẦN ĐƯỢC GIẢI QUYẾT
Trong kinh doanh, một sản phẩm chỉ có giá trị khi nó giúp khách hàng giải quyết một vấn đề hoặc đáp ứng một nhu cầu có ý nghĩa.
Trong công việc cũng vậy.
Năng lực của chúng ta trở nên có giá trị khi nó được đặt vào một vấn đề thực tế.
Ví dụ:
Một khách hàng đang mất quá nhiều thời gian vì quy trình làm việc thủ công.
Một đội ngũ bán hàng chưa hiểu rõ nhu cầu của khách hàng.
Một dự án đang chậm tiến độ vì các bên chưa phối hợp hiệu quả.
Một nhân viên có tiềm năng nhưng chưa biết ưu tiên công việc.
Một người đang có thu nhập nhưng vẫn thường xuyên lo lắng về tài chính.
Một sinh viên chưa biết mình muốn phát triển theo hướng nghề nghiệp nào.
Ở mỗi tình huống, câu hỏi đầu tiên không nên là:
“Tôi biết gì?”
mà nên là:
“Vấn đề thực sự cần được giải quyết ở đây là gì?”
Khi bắt đầu từ vấn đề, chúng ta sẽ biết mình cần huy động kiến thức, kinh nghiệm và năng lực nào.
Đó là một sự thay đổi rất quan trọng:
TỪ THỂ HIỆN NHỮNG GÌ MÌNH BIẾT → SANG TẬP TRUNG VÀO ĐIỀU NGƯỜI KHÁC THỰC SỰ CẦN.
3. MUỐN TẠO GIÁ TRỊ, TRƯỚC HẾT PHẢI HIỂU ĐÚNG VẤN ĐỀ
Nhiều giải pháp không hiệu quả không phải vì người đưa ra giải pháp thiếu năng lực.
Mà vì họ bắt đầu giải quyết vấn đề quá sớm.
Trong bán hàng, điều này xảy ra khi người bán dành phần lớn thời gian để nói về sản phẩm trước khi thực sự hiểu khách hàng.
Trong quản lý, điều này xảy ra khi người quản lý đưa ra lời khuyên trước khi hiểu nguyên nhân của vấn đề.
Trong giao tiếp, chúng ta đôi khi phản hồi quá nhanh trước khi thực sự lắng nghe.
Trong cuộc sống cá nhân cũng vậy.
Có những vấn đề tưởng như nằm ở việc thiếu thời gian, nhưng thực chất lại nằm ở việc chưa xác định được ưu tiên.
Có những vấn đề tưởng như nằm ở thu nhập, nhưng thực chất lại nằm ở thói quen chi tiêu và cách ra quyết định tài chính.
Vì vậy trước khi đưa ra giải pháp, hãy dành thời gian để hiểu:
Người đang gặp vấn đề là ai?
Điều gì đang thực sự xảy ra?
Vấn đề đó ảnh hưởng như thế nào?
Nguyên nhân nằm ở đâu?
Điều gì đã được thử trước đây?
Kết quả mong muốn thực sự là gì?
HIỂU ĐÚNG VẤN ĐỀ LÀ BƯỚC ĐẦU TIÊN CỦA TẠO GIÁ TRỊ.
4. NĂNG LỰC ĐƯỢC THỂ HIỆN QUA CÁCH CHÚNG TA GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Khi vấn đề đã rõ hơn, lúc đó năng lực mới thực sự được đưa vào sử dụng.
Một người bán hàng cần khả năng đặt câu hỏi, lắng nghe, phân tích và kết nối giải pháp với nhu cầu của khách hàng.
Một nhà quản lý cần khả năng xác định nguyên nhân, đưa ra ưu tiên, giao việc, phản hồi và giúp đội ngũ phối hợp với nhau.
Một người làm phát triển kinh doanh cần hiểu thị trường, khách hàng, đối tác, mô hình kinh doanh và những cơ hội có thể tạo ra tăng trưởng.
Một người muốn quản lý tài chính tốt hơn cần biết cách theo dõi dòng tiền, đánh giá lựa chọn, kiểm soát rủi ro và đưa ra những quyết định phù hợp với mục tiêu cuộc sống.
Điểm chung ở đây là:
Năng lực không đứng riêng lẻ.
Trong một vấn đề thực tế, chúng ta thường phải kết hợp nhiều năng lực cùng lúc.
Ví dụ, để giải quyết tốt một vấn đề của khách hàng, có thể cần:
lắng nghe để hiểu;
tư duy để phân tích;
giao tiếp để làm rõ;
kiến thức chuyên môn để xây dựng giải pháp;
hợp tác để huy động nguồn lực;
và khả năng thực thi để biến giải pháp thành kết quả.
Vì vậy năng lực thực sự không chỉ thể hiện ở việc:
“Tôi có kỹ năng này.”
Mà ở câu hỏi:
“Tôi có thể kết hợp những gì mình biết và làm được để giải quyết vấn đề này tốt đến đâu?”
5. TẠO GIÁ TRỊ KHÔNG PHẢI LÀ NÓI VỀ GIÁ TRỊ, MÀ LÀ TẠO RA SỰ THAY ĐỔI CÓ ÍCH
Một giải pháp có giá trị khi sau khi áp dụng nó, một điều gì đó trở nên tốt hơn.
Khách hàng tiết kiệm được thời gian.
Chi phí được giảm xuống.
Doanh thu được cải thiện.
Một quy trình trở nên hiệu quả hơn.
Một đội ngũ phối hợp tốt hơn.
Một người ra quyết định tốt hơn.
Một vấn đề được giải quyết.
Một cơ hội mới được mở ra.
Vì vậy, khi nghĩ về giá trị, thay vì chỉ hỏi:
“Tôi đã làm những gì?”
hãy hỏi:
“Sau những gì tôi làm, điều gì đã tốt hơn?”
Đây là một cách nhìn rất quan trọng trong công việc.
Có rất nhiều hoạt động có thể khiến chúng ta bận rộn.
Họp nhiều.
Gửi nhiều email.
Gặp nhiều khách hàng.
Thực hiện nhiều báo cáo.
Nhưng hoạt động chưa chắc đã đồng nghĩa với giá trị.
Giá trị nằm ở kết quả có ích mà những hoạt động đó tạo ra.
6. TRONG BÁN HÀNG, TẠO GIÁ TRỊ BẮT ĐẦU TỪ VIỆC GIÚP KHÁCH HÀNG
Bán hàng là một ví dụ rất rõ về mối quan hệ giữa năng lực và tạo giá trị.
Nếu chỉ nhìn bán hàng như việc thuyết phục khách hàng mua sản phẩm, chúng ta rất dễ tập trung vào điều mình muốn bán.
Nhưng nếu nhìn bán hàng như một quá trình tạo giá trị, câu hỏi sẽ khác:
Khách hàng đang muốn đạt được điều gì?
Vấn đề nào đang khiến họ gặp khó khăn?
Điều gì đang cản trở kết quả của họ?
Một giải pháp phù hợp có thể giúp họ thay đổi điều gì?
Khách hàng sẽ nhận được giá trị nào sau khi đưa ra quyết định?
Khi đó người bán không chỉ là người giới thiệu sản phẩm.
Họ trở thành người:
HIỂU VẤN ĐỀ → KẾT NỐI GIẢI PHÁP → GIÚP KHÁCH HÀNG TẠO RA KẾT QUẢ TỐT HƠN.
Đó cũng là lý do năng lực bán hàng không chỉ bao gồm khả năng nói.
Nó bao gồm khả năng lắng nghe, đặt câu hỏi, tư duy, hiểu kinh doanh, xây dựng niềm tin, giải quyết vấn đề và đồng hành cùng khách hàng.
Khi nhìn theo cách này:
BÁN HÀNG = GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ = TẠO GIÁ TRỊ.
7. GIÁ TRỊ ĐƯỢC TẠO RA QUA MỘT VÒNG LẶP LIÊN TỤC
Không phải lúc nào giải pháp đầu tiên cũng đúng.
Không phải lần áp dụng đầu tiên cũng tạo ra kết quả như mong muốn.
Vì vậy tạo giá trị cũng là một quá trình học hỏi liên tục.
Chúng ta hiểu vấn đề.
Đưa ra giải pháp.
Hành động.
Quan sát kết quả.
Nhận phản hồi.
Điều chỉnh.
Rồi tiếp tục hành động tốt hơn.
Có thể nhìn quá trình đó như sau:
HIỂU VẤN ĐỀ → VẬN DỤNG NĂNG LỰC → HÀNH ĐỘNG → TẠO KẾT QUẢ → PHẢN HỒI → CẢI TIẾN → TẠO GIÁ TRỊ TỐT HƠN
Qua mỗi vòng lặp, chúng ta không chỉ giải quyết vấn đề tốt hơn.
Chính năng lực của chúng ta cũng tiếp tục phát triển.
Đây là mối quan hệ hai chiều:
NĂNG LỰC GIÚP CHÚNG TA TẠO GIÁ TRỊ.
Và:
QUÁ TRÌNH TẠO GIÁ TRỊ LẠI GIÚP NĂNG LỰC CỦA CHÚNG TA TIẾP TỤC PHÁT TRIỂN.
8. TỪ NĂNG LỰC CÁ NHÂN ĐẾN GIÁ TRỊ CHO NGƯỜI KHÁC
Một trong những thay đổi quan trọng trong hành trình phát triển của mỗi người là chuyển từ câu hỏi:
“Tôi muốn trở nên giỏi hơn như thế nào?”
sang:
“Những gì tôi đang phát triển có thể giúp ích cho ai và giúp họ tốt hơn như thế nào?”
Khi đó việc học không còn chỉ hướng vào bản thân.
Chúng ta học giao tiếp để có thể kết nối và hợp tác tốt hơn.
Học bán hàng để hiểu và phục vụ khách hàng tốt hơn.
Học lãnh đạo để giúp con người phát triển và cùng nhau tạo ra kết quả.
Học tài chính để có khả năng đưa ra những lựa chọn tốt hơn cho cuộc sống.
Học tư duy để giải quyết những vấn đề phức tạp hơn.
Học công nghệ để nâng cao khả năng làm việc và tạo ra những cách giải quyết mới.
Năng lực càng phát triển, khả năng đóng góp của chúng ta càng lớn.
Và khi khả năng đóng góp tăng lên, giá trị mà chúng ta có thể tạo ra cho người khác, tổ chức và xã hội cũng tăng lên.
MỘT CÁCH ĐƠN GIẢN ĐỂ BẮT ĐẦU
Khi gặp một vấn đề trong công việc hoặc cuộc sống, hãy thử dừng lại và tự hỏi bốn câu:
1. Vấn đề thực sự cần được giải quyết là gì?
2. Ai là người sẽ nhận được giá trị nếu vấn đề này được giải quyết tốt?
3. Tôi cần vận dụng hoặc phát triển những năng lực nào?
4. Kết quả nào sẽ cho thấy chúng ta thực sự đã tạo ra giá trị?
Bốn câu hỏi này giúp chúng ta chuyển sự chú ý:
từ những gì mình biết
sang những gì mình có thể làm;
từ những gì mình có thể làm
sang vấn đề mình có thể giải quyết;
và từ giải quyết vấn đề
sang giá trị thực tế được tạo ra.
Đó cũng là một hành trình phát triển rất tự nhiên:
HỌC → THỰC HÀNH → PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC → GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ → TẠO GIÁ TRỊ → TẠO RA KẾT QUẢ
Cuối cùng, giá trị của việc học không chỉ nằm ở việc chúng ta trở nên hiểu biết hơn.
Mà ở việc những điều chúng ta học được giúp mình sống tốt hơn, làm việc hiệu quả hơn, giúp người khác tốt hơn và tạo ra những giá trị ngày càng lớn hơn.
ĐỌC SÁCH → HỌC HỎI → ÁP DỤNG → PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC → TẠO GIÁ TRỊ → TỐT HƠN MỖI NGÀY